Jak wiadomo, eksperymenty myślowe odegrały olbrzymią rolę w nauce. Nie tylko w filozofii, ale i w fizyce. Kto z nas nie słyszał o eksperymentach myślowych Zenona z Elei, Einsteina, Heisenberga czy Schrödingera ? Z pewnością niejeden uczony przeprowadzał takie eksperymenty, chociaż nie uzyskał aż takiego rozgłosu.
Słynne eksperymenty były stosunkowo proste, np. Schrödinger wymyślił sobie układ złożony z kota, pudełka, źródła promieniotwórczego i detektora promieniowania wyzwalającego trujący gaz. I doszedł do wniosku, że zanim nie otworzymy pudełka, by przekonać się czy kot przeżył czy nie, jest on jednocześnie żywy i martwy. Rozumowanie nie dotyczyło oczywiście jakiegoś zwykłego kota, ale kota będącego obiektem kwantowym, stąd przeprowadzenie eksperymentu w świecie rzeczywistym było utrudnione. To samo można powiedzieć o wymyślonym przez Zenona z Elei wyścigu Achillesa z żółwiem. Nie mógł go Zenon zaaranżować w Elei z powodu niedostępności Achillesa.
Nie oznacza to, że myślowe eksperymentowanie ma sens jedynie w przypadku gdy wykonanie jest niemożliwe w świecie rzeczywistym. Odpowiednio przeprowadzone może skrócić dochodzenie do prawdy a w dodatku uniknąć kosztów związanych z rzeczywistym eksperymentowaniem. Może też ułatwić napisanie granta, bowiem eksperci NCN preferują wnioski, które przewidują wyniki planowanych przez uczonych doświadczeń. Należy się więc spodziewać, że myślowe eksperymenty będą odgrywały coraz większą rolę w polskiej nauce.
Problem z tym, że rozumowe eksperymenty wymagają wprawy, do której nie sposób dojść bez odpowiedniego treningu. Zanim powstaną jakieś firmy szkoleniowe sprzedające swoje usługi w tym względzie, proponuję (dla rozgrzewki) wykonanie myślowego eksperymentu polegającego na wyobrażeniu sobie, że tłumaczymy koledze z jakiegoś naukowo rozwiniętego kraju zasady punktowania publikacji wg Reformy 2.0.
Wyobrażenie sobie czynności tłumaczenia nie jest bardzo trudne, ale to dopiero połowa zadania. Druga połowa polega na wyobrażeniu sobie, co zagraniczny kolega sobie o tym wszystkim pomyśli. Osobom szczególnie ambitnym pozostawiam eksperyment mający na celu określenie, jak zareaguje na w/w rewelacje zagraniczny uczony zainteresowany pracą na polskiej uczelni.
Wyniki naszych myślowych poszukiwań należy zapisać i sprawdzić, czy doszliśmy do właściwych wniosków przeprowadzając eksperyment w świecie realnym. Ponieważ mogą wystąpić trudności z ustaleniem, co pomyślał zagraniczny kolega (może nie zareagować mimicznie), należy go o to spytać wprost.
Miłego eksperymentowania !
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz